Rzetelność i prawidłowość ksiąg podatkowych organ musi podważyć za pomocą protokołu.

Ordynacja podatkowa (w skrócie „o.p.„) w zakresie dowodów w postępowaniu podatkowym szczególne znaczenia nadaje księgom podatkowym. Zgodnie z art. 193 § 1 o.p. księgi rzetelne i niewadliwe stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Innymi słowy zapisy takich ksiąg nie mogą być podważane przez organy podatkowe, a więc implikują konieczność przyjęcia, w postępowaniu podatkowym, danych (np. kwot obrotu) z nich wynikających. Istotnym jest przede wszystkim ustalenie, co oznacza pojęcie rzetelności i niewadliwości.

Zgodnie z art. 193 § 2 o.p. rzetelne są takie księgi podatkowe, które zawierają obraz wszystkich zdarzeń gospodarczych, mogących mieć wpływ na wysokość podatku. Najprościej rzecz ujmując, rzetelne księgi podatkowe, to takie, które przedstawiają wszystkie fakty, będące przedmiotem wpisu do ksiąg, w całości zgodne z prawdą. Zatem za nierzetelną należy uznać księgę, w której np. nie dokonano zapisu w celu ukrycia osiągniętego przychodu czy też dokonanej czynności, jak też księga, w której przez pomyłkę dokonano błędnego zapisu. Nierzetelność w rozumieniu art. 193 § 2 o.p. nie sprowadza się tylko do nieujęcia w księgach podatkowych poszczególnych operacji gospodarczych, ale także może wiązać z fałszywym ujęciem wartościach (np. obrotu). Nierzetelność księgi podatkowej w postępowaniu podatkowym podlega obowiązkowi udowodnienia przez organy podatkowe.

Niewadliwość natomiast, uzależniona jest od przestrzegania zasad prowadzenia ksiąg, określonych w odrębnych przepisach. Wadliwość, inaczej niż jest to w przypadku rzetelności, jest w pewien sposób stopniowalna. Usterki odnoszące się tylko do reguł prowadzenia ksiąg nie mogą być, co do zasady, podstawą do zakwestionowania mocy dowodowej ksiąg podatkowych.

Jak wskazano na wstępie, księgi korzystają z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą. Księgi podatkowe stanowią zatem dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Przepis ordynacji, traktujący o księgach podatkowych, daje podatnikowi gwarancję, że określenie zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy nie zostanie dokonane odmiennie, niż to twackwear wynika z księgi rzetelnej i niewadliwej, dopóki organ nie zakwestionuje ich niewadliwości lub rzetelności.

Zatem wyłącznie uprzednie wzruszenie domniemania zgodności księgi z prawdą, otwiera organowi podatkowemu możliwość dokonania swobodnej oceny zapisów księgi, a w konsekwencji zakwestionowania ich zapisów. Samo zaś spillemaskine listen. poddawanie przez organ podatkowy w wątpliwość księgi podatkowej, nie wystarczy do obalenia domniemania. Jego wzruszenie musi nastąpić poprzez zakwestionowanie jego niewadliwości lub rzetelności. Przy czym wymagane jest w tym zakresie zachowanie odpowiedniej formy, określonej w ordynacji podatkowej. Wadliwość lub nierzetelność ksiąg musi nastąpić w protokole z badania ksiąg (art. 193 § 6 o.p.) lub w protokole z kontroli podatkowej (art. 290 § 5 o.p.). Są to jedyne dopuszczalne przez prawo formy zakwestionowania zapisów ksiąg podatkowych. Nierzetelność części zapisów nie może powodować dyskwalifikacji księgi podatkowej w całości. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi nierzetelność księgi podatkowej za dane miesiące, to księga podatkowa za pozostałe miesiące stanowi dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów.

Należy zaznaczyć, że protokół, stanowiący o wadliwości lub nierzetelności ksiąg ma charakter informacyjny dla podatnika, gdyż po jego doręczeniu jest ona świadoma, że o elementach istotnych dla powstania, czy określenia wysokości zobowiązania podatkowego, organ podatkowy może orzec odmiennie, niż wynika to z jego ksiąg. Podatnikowi przysługuje przy tym prawo złożenia, w terminie 14 dni od jego doręczenia, zastrzeżeń, co do jego ustaleń wraz z możliwością zgłoszenia wniosków dowodowych.

 Naruszenie art. 193 § 6 lub 290 § 5 o.p. stanowi podstawę do uchylenia decyzji podatkowej, w której organ przyjął odmienne dane, niż wynikające z zapisów ksiąg podatkowych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *