Prawa autorskie w kontraktach na realizację inwestycji budowlanych.

W ramach realizacji inwestycji budowlanej realnym jest, iż może dojść do naruszenia praw autorskich. Z tego też względu przystępując do negocjowania kontraktów budowlanych warto zwrócić uwagę również na kwestie regulacji umownych odnoszących się do majątkowych praw autorskich projektantów. W przedmiotowym zakresie zastosowanie znajdą: prawo cywilne – projekty często są wynikiem realizacji umów o dzieło, ale przede wszystkim jednak regulacje ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej „Ustawa”).

Zgodnie z Ustawą twórcy przysługuje osobiste prawo autorskie do weryfikowania zmian w projekcie (tzw. nadzór autorski). Co więcej art. 49 ust. 2 Ustawy zakazuje następcy prawnemu twórcy dokonywania zmian w utworze bez zgody pierwotnego twórcy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż zmiany bez zgody twórcy mogą zostać wprowadzone do utworu jedynie wtedy, gdy jest to spowodowane oczywistą koniecznością, zaś twórcy nie przysługuje oczywiście słuszna podstawa, aby sprzeciwiać się wprowadzanym zmianom.

Należy pamiętać, iż prawo do nadzoru autorskiego jako osobiste prawo autorskie nie podlega ograniczeniu czasowemu, a wszelkie próby jego wyłączenia lub postanowienia umowne dotyczące jego przeniesienia są nieważne z mocy prawa. Możliwe jest jedynie przeniesienie prawa do zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego w przypadku opracowań, jako że jest to uprawnienie o charakterze osobisto-majątkowym. Ma to o tyle istotne znaczenie praktyczne, ponieważ podmioty korzystające z opracowań projektu i legitymujące się zezwoleniem na korzystanie z tej przeróbki są mimo wszystko zobowiązane do przestrzegania autorskich praw osobistych do wykorzystywanych utworów.

W realiach budowlanego procesu inwestycyjnego najważniejszą kwestią jest swobodne dysponowanie projektem budowlanym przez inwestorów/generalnych wykonawców. Zauważyć należy, iż z reguły projekty wykonawcze są opracowaniami (utworami zależnymi) wobec pierwotnie przygotowywanych, przez odrębnych autorów lub wręcz zespoły autorów, wyjściowych projektów budowlanych. W praktyce oznacza to, iż skorzystanie z opracowania (projektu wykonawczego) powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody pierwotnego twórcy (projektu budowlanego).

Niezależnie od powyższego pamiętać należy, iż w przypadku gdy w umowie nie znajdzie się zapis odnoszący się do przeniesienia majątkowych praw autorskich zastosowanie znajdzie art. 61 Ustawy zgodnie z którym „nabycie egzemplarza projektu architektonicznego obejmuje prawo zastosowania go tylko do jednej budowy”.

W przypadku więc gdy strony umowy o wykonanie projektu nie uregulowały tej kwestii odrębnie w ramach umowy,  projektant (autor dzieła) zachowuje swoje prawa majątkowe do projektu, jak też prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego. Tak drobna kwestia może mieć jednak istotne znaczenie w dalszym procesie budowlanym. Jeśli bowiem do skutecznego nabycia  prawa nie doszło, postanowienia umowne w tym zakresie uznać należy za nieskuteczne, a inwestor będzie mógł skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy w tym zakresie i ewentualnego żądania naprawienia wyrządzonej szkody.

Wspomnieć należy, iż Ustawa reguluje również kwestię dokonywania zmian w projektach budowlanych. Twórca dzieła zachowuje prawo do integralności utworu oraz do nienaruszalności formy i treści. Gdy skutkiem zmian jest tylko modyfikacja projektu, a ostateczny projekt nie różni się w istotny sposób od zatwierdzonego projektu, zasadniczo nie dochodzi do naruszenia praw autora. Jeśli jednak zmiany w projekcie są poważne, efektem jest powstanie nowego utworu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *