Wynagrodzenie ryczałtowe wykonawcy a zmiana warunków realizacji umowy – na przykładzie niezgodności wyników badań geologiczno-inżynierskich ze stanem faktycznym

W kodeksie cywilnym, brak jest ustawowej regulacji dotyczącej sposobu określania wynagrodzenia z tytułu umów o roboty budowlane. Uznaje się, iż sytuacja ta stanowi ewidentną lukę prawną, która pozwala (w drodze analogii) powoływać się na przepisy dotyczące umów o charakterze najbardziej zbliżonym do umowy o roboty budowlane, przede wszystkim do umowy o dzieło.  Uzgodnione przez strony w umowie o roboty budowlane wynagrodzenie, powinno zostać zatem określone szczegółowo. Wynagrodzenie to może być jednocześnie ustalone w formie kosztorysu jak i ryczałtu. Należy przy tym zaznaczyć, iż może ono mieć charakter mieszany jak i mieć swoją podstawę jedynie we wzajemnych ustaleniach stron.

  1. Wynagrodzenie ryczałtowe

Wynagrodzenie ryczałtowe ma charakter stały i jest ustalane w oparciu o przewidziane koszty wykonania inwestycji. Orzecznictwo rozszerza w tym zakresie definicję ryczałtu, wymagając, aby strony z góry określiły to wynagrodzenie w sposób absolutny, przy wyraźnym zastrzeżeniu, iż wykonawca nie będzie się domagał jego podwyższenia. Oznacza to, iż ryzyko poprawności wykonanej kalkulacji ceny, adekwatnej do rozmiaru wykonywanych prac spoczywa jedynie na wykonawcy. Co z tego wynika, w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego wykonawca nie może żądać jego podwyższenia nawet, gdy nie mógł w sposób szczegółowy określić uprzednio rozmiaru bądź kosztów prac. Odstępstwem od tej reguły jest jednak sytuacja, w której dochodzi do niemożliwej do przewidzenia zmiany stosunków pomiędzy stronami, wskutek której wykonawcy dalsze wykonywanie umowy groziłoby rażącą stratą. Rażącą stratą oznacza się jednocześnie nie tylko samą utratę zysku wykonawcy, ale również konieczność poniesienia przez niego zwiększonych kosztów zagrażających płynności finansowej, a nawet bytności przedsiębiorcy. W wyniku tego, w przypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków, sąd – zgodnie z regulacją art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego – może podwyższyć wynagrodzenie wykonawcy lub rozwiązać umowę.

Warto przy tym zaznaczyć, że ryczałt jest wynagrodzeniem związanym z umówionym uprzednio zakresem robót, dlatego też wszelkie prace o charakterze dodatkowym, jak i roboty zamiennie żądane przez inwestora dają wykonawcy prawo do żądania wynagrodzenia dodatkowego. Nie ma również żadnych przeszkód, aby strony umów o roboty budowlane zastrzegły możliwość modyfikacji ryczałtu w zależności od konieczności wykonania prac dodatkowych, nieprzewidzianych w momencie podpisywania umowy. W sytuacji takiej strony ograniczone są jedynie zasadą swobody zawierania umów.

  1. Badania geologiczne

Wyniki badań geologiczno-inżynierskich stanowią przedmiot odrębnej dokumentacji, którą strony załączają do projektu budowlanego. Przeprowadzenie badań oraz opracowanie dokumentacji może zostać wykonane przez samego inwestora, jak i przez podmiot, który wykonuje projekt budowlany, w oparciu o odrębną umowę o dzieło pomiędzy zlecającym opracowanie tychże badać a przyjmującym zlecenie, który specjalizuje się w tej dziedzinie.

  1. Wpływ wadliwości projektu na wynagrodzenie ryczałtowe

Jak wskazano powyżej, ryczałt powinien obejmować wszystkie prace niezbędne do wykonania inwestycji, które należy uprzednio określić przy zawieraniu umowy. Modyfikacja ryczałtu będzie dopuszczalna jedynie w sytuacji zgodnych ustaleń stron. W przypadku braku takich ustaleń, skorzystanie z regulacji prawnej przewidzianej w art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego (tj. sądowej modyfikacji ryczałtu) będzie uzasadnione jedynie, gdy zmiana stosunków pomiędzy stronami prowadzić będzie do rażącej straty po stronie wykonawcy.

Zasadne wydaje się wskazanie, iż wykonanie w sposób błędny badań geologicznych, skutkujących koniecznością poniesienia dodatkowych, znacznych nakładów przez wykonawcę, uzasadniałoby domaganie się przez ten podmiot zwiększenia ryczałtu. Warto przy tym pamiętać, iż możliwość takiej modyfikacji powinna być przewidziana w umowie przez strony, gdyż brak takich ustaleń pozostawia wykonawcy jedynie drogę sądową. Należy także przyjąć, iż pojawienie się konieczności wykonania prac dodatkowych w związku z wadami projektu jest podstawą uznania, iż wykonawcy powinno przysługiwać z tego tytułu wynagrodzenie ponad ustalony wcześniej ryczałt.

Aplikant adwokacki. Specjalizuje się w prawie handlowym i korporacyjnym, prawie cywilnym oraz prawie ubezpieczeń.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *