Egzekucja z majątku wspólnego małżonków

Wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnego małżonków w przypadku, kiedy posiada tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko obojgu małżonkom. Co do zasady wierzyciel ma podstawy do żądania wydania tytułu wykonawczego przeciwko każdemu z małżonków, jeżeli zobowiązanie zostało zaciągnięte przez nich wspólnie. Wówczas po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może kierować egzekucję zarówno do majątku wspólnego małżonków, objętego ustrojem wspólności ustawowej małżeńskiej, jeśli ta nie została zniesiona w wyniku zawarcia umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową oraz do majątku osobistego każdego z małżonków. W skład majątku osobistego wchodzą min. wynagrodzenie za pracę, dochody uzyskiwane z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, czy też majątek uzyskany w drodze spadkobrania, jak również dochody uzyskiwane z praw autorskich. Do majątku wspólnego zaliczamy dobra materialne nabyte wspólnie przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa.

Jeżeli zobowiązanie zaciągnął tylko jeden z małżonków, przykładowo z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wierzyciel uprawniony jest, po uprzednim uzyskaniu tytułu wykonawczego na dłużnika, do prowadzenia egzekucji wyłącznie z jego majątku osobistego. Od przywołanej reguły ustawodawca przewidział dwa wyjątki.

Mianowicie wierzyciel może wystąpić do sądu w trybie art. 787 k.p.c. (Dz.U.1964.43.296) z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na małżonka dłużnika. Należy podkreślić, że uzyskanie w omawianym trybie możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków w praktyce przysparza wierzycielom dużych trudności. Ustawodawca nałożył rygorystyczne przesłanki, które muszą zaistnieć, aby sąd nadał klauzulę wykonalności na małżonka. Wierzyciel obowiązany jest wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. W praktyce skuteczne uzyskanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego na małżonka dłużnika możliwe jest wówczas, kiedy wierzyciel przedłoży sądowi online casino dokument potwierdzający powstanie zobowiązania po stronie dłużnika, zaakceptowany przez jego małżonka.

Drugim odstępstwem od w/w zasady jest wniesienie przez wierzyciela powództwa sądowego o ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonków w trybie art. 52 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U.1964.9.59). Sąd wyda wyrok uwzględniający przedmiotowe powództwo, jeśli wierzyciel wykaże, że egzekucja prowadzona z majątku osobistego dłużnika wypada bezskutecznie. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku ustanawiającego rozdzielność majątkową, składniki majątku małżonków, objęte przed wniesieniem powództwa ustrojem wspólności ustawowej małżeńskiej, nadal są współwłasnością każdego z nich, ale na zasadach współwłasności w częściach ułamkowych. Przyjmuje się domniemanie, że są oni właścicielami tych składników majątku w częściach równych.

Wierzyciel po uzyskaniu wyroku ustanawiającego rozdzielność majątkową wraz z klauzulą wykonalności ma dwie możliwości działania.

Może skierować egzekucję do majątku małżonków, który był objęty wspólnością ustawową, żądając przeprowadzenia egzekucji z ½ udziału składnika majątku stanowiącego własność dłużnika. W praktyce w przeważającej ilości przypadków to rozwiązanie może doprowadzić do zaspokojenia wierzyciela tylko wówczas, gdy rozważa on przejęcie udziału w składniku majątku na własność, po bezskuteczności licytacji wyznaczonych przez komornika. Małe jest bowiem prawdopodobieństwo, że znajdą się chętni nabywcy na kupno połowy udziału w nieruchomości lub ruchomości. Wierzyciel przejmując na własność udział dłużnika przysługujący mu w składniku majątku, z którego prowadzona jest egzekucja, wstępuje w prawa i obowiązki dłużnika związane z prawem własności  w udziale tego składnika majątku, uprawniony jest następnie do żądania sądowego zniesienia współwłasności, proponując sposób jej zniesienia. Wierzyciel może zatem zaproponować przejęcie na własność całości rzeczy z jednoczesnym dokonaniem dopłaty za przejmowany udział na małżonka dłużnika lub zaproponować przeniesienie własności jego udziału w rzeczy na  małżonka dłużnika ze spłatą przez niego na jego rzecz wartości przenoszonego udziału.

Drugim rozwiązaniem, zawierającym się niejako w poprzednim, jest pominięcie egzekucji ze składników majątku objętych uprzednio wspólnością ustawową i wystąpienie do sądu z wnioskiem o zniesienie współwłasności, zawierającym propozycję jej zniesienia.

Biorąc pod uwagę interes wierzyciela tańszym, zdecydowanie szybszym oraz skuteczniejszym rozwiązaniem jest zastosowanie instytucji nadania klauzuli wykonalności na małżonka dłużnika. Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym, a opłata za złożenie przedmiotowego pisma wynosi 50,00 zł. Z uwagi na restrykcyjne przesłanki, które muszą zaistnieć, wierzyciel rzadko ma podstawy do uzyskania przedmiotowej klauzuli. Stąd częstsze zastosowanie w praktyce ma druga z omawianych instytucji. Skutecznie wniesienie pozwu o ustanowienie rozdzielności wymaga jedynie uzyskania od organu egzekucyjnego postanowienie o umorzeniu egzekucji prowadzonej przeciwko dłużnikowi z uwagi na jej bezskuteczność. Jednak, aby wierzyciel w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonków realnie mógł myśleć o zaspokojeniu swoich należności, musi dysponować środkami pieniężnymi niezbędnymi do przejęcia na własność udziału w rzeczy stanowiącej współwłasność dłużnika, chyba że jego wartość jest niższa lub porównywalna z wysokością wierzytelności. Następnie wierzyciel chcąc przejąć na własność cały składnik majątku musi posiadać również środki na wykupienie udziału tego składnika majątku, stanowiącego własność żony dłużnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *