Karnoprawna odpowiedzialność pracowników, prokurentów oraz członków zarządu spółki podejrzewanych o podejmowanie działań na jej niekorzyść

Działania i zaniechania, których dopuścili się pracownicy oraz osoby uprawnione do reprezentacji spółki, mogą naruszać obowiązujące normy karnoprawne lub cywilnoprawne, co skutkować będzie ponoszeniem przez nich odpowiednio odpowiedzialności karnej lub cywilnej.

Niewykluczone jest zatem, że zachowania poszczególnych osób godzące w interesy prowadzone przez podmioty gospodarcze oceniane będą przez pryzmat obu ustaw tj. karnej i cywilnej, w zależności od ziszczenia się przesłanek warunkujących zasady odpowiedzialności za popełniony czyn. Znajduje to swoje uzasadnienie w pomocniczym charakterze niektórych instytucji obowiązujących w kodeksie cywilnym, którymi posiłkuje się prawo karne. Zaliczyć możemy do nich chociażby pojęcie szkody majątkowej lub przyjęcie kazuistycznego wzorca „dobrego gospodarza”, pozwalającego racjonalnie ocenić podejmowane działania w stosunku do realnego wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności.

Z uwagi na depenalizację art. 585 kodeksu spółek handlowych, do czego doszło 13 lipca 2011 roku, zachowanie polegające na działaniu na szkodę  spółki przez jej założycieli, członków zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej albo osobę będącą likwidatorem, nie podlega już bezpośrednio karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywnie, określonym w przepisach karnych ustawy kodeks spółek handlowych. Usunięcie wspomnianego przepisu nie oznacza jednak, że zachowania godzące w interesy spółki lub zagrażające jej dalszemu funkcjonowaniu są bezkarne. Z dniem 13 lipca 2011 roku norma prawna lex specialis wyrażona w art. 585 k.s.h., chroniąca interesy spółek zastąpiona została przepisami ustawy kodeks karny, zamieszczonymi w rozdziale XXXVI zatytułowanym: Przestępstwa Przeciwko Obrotowi Gospodarczemu.

Przykładem przestępstwa zaliczanego do kategorii „przestępstw białych kołnierzyków”, jest zachowanie wypełniające znamiona przewidziane w art. 296 k.k. Czyn przestępny polega tu na naruszeniu interesów majątkowych wszelkich uczestników obrotu gospodarczego, niezależnie od tego, czy biorą oni udział w tym obrocie jako podmioty profesjonalnie prowadzące działalność gospodarczą, czy też jako nieprofesjonalni, okazjonalni uczestnicy obrotu gospodarczego. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 roku (II kk 214/10, lexpolonica nr 2488735, biul. Pk 2011, nr 4, poz. 4): „indywidualnym (szczególnym) przedmiotem ochrony tego przepisu jest majątek (interesy majątkowe) wymienionych w nim podmiotów gospodarczych i ich prawidłowa działalność na tym polu (gospodarczym). Finalnie przepis art. 296 k.k. ma zapobiec powstaniu szkody majątkowej, w tym uszczerbkowi (stracie, ubytkowi) w majątku podmiotu gospodarczego. Zamach sprawcy jest więc obrócony przeciwko temu majątkowi, a warunkiem odpowiedzialności za dokonanie przestępstwa – jest w szczególności powstanie takiego uszczerbku”. Należy uznać, że przedmiotem tego przestępstwa jest wyrządzenie przez sprawcę, zobowiązanego na podstawie ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do prowadzenia spraw majątkowych lub działalności gospodarczej innego podmiotu znacznej szkody majątkowej, która w chwili popełnienia nie przekroczyła 200.000,00 zł w majątku podmiotu, do czego doszło na skutek nadużycia udzielonych sprawcy uprawnień lub niedopełnienia ciążących na nim obowiązków. Sprawca tego przestępstwa podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Kolejnym przepisem prawnym warunkującym odpowiedzialność sprawcy za nadużycie posiadanych uprawnień lub niedopełnienie ciążących casino online obowiązków mogących wyrządzić spółce szkodę majątkową albo stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji lub niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi albo świadczenia, jest art. 296a. k.k. Przedmiot ochrony stanowi tutaj prawidłowe sprawowanie funkcji kierowniczej w podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą. Postanowienia niniejszego artykułu chronią jednostkę gospodarczą przed działaniami podejmowanymi na jej niekorzyść przez osoby, sprawujące w jej strukturach zarządczych funkcje kierownicze lub posiadające istotny wpływ na podejmowanie działań związanych z jej funkcjonowaniem.

W literaturze zwrócono szczególną uwagę na pojęcie osoby pełniącej funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą. W rozumieniu art. 296a § 1 jest nią osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub spółką, stojąca na czele zespołu lub zespołów ludzkich i uprawniona do kierowania takim zespołem lub zespołami oraz do wskazywania sposobu postępowania. Generalnie o tym, czy daną osobę można zaliczyć do tej kategorii, decyduje zakres posiadanych przez nią uprawnień nie tylko dotyczących podejmowania decyzji, lecz także możliwości wpływania na ich podjęcie lub treść.

Odmienna sytuacja przedstawiona została w § 2 art. 296a. Przestępstwo opisane w tym przepisie może zostać popełnione przez każdego pracownika jednostki, bowiem czyn przestępny polega tu na udzieleniu albo na obietnicy udzielenia, korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą lub mającej, z racji zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji, istotny wpływ na podejmowanie decyzji związanych z działalnością takiej jednostki.

O możliwości uznania danego zachowania jako wypełniającego znamiona czynu przestępnego, każdorazowo decyduje szereg przesłanek stanowiących przedmiotową i podmiotową stronę przestępstwa. W celu ustalenia ewentualnej odpowiedzialności karnej pracowników, prokurentów oraz członków zarządu spółki za działanie na szkodę spółki koniecznym jest dokonanie indywidualnej analizy i oceny poszczególnych zachowań, przy uwzględnieniu obowiązków związanych z zajmowanym stanowiskiem oraz skutków powstałych w efekcie ich naruszeń.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *