Skarga pauliańska, jako oręż wierzyciela w walce z nieuczciwym dłużnikiem.

Dłużnicy chcąc uniknąć skierowania postępowania egzekucyjnego do tych składników swojego majątku, które uznają za najbardziej wartościowe, a za takie uznają najczęściej nieruchomości, często dokonują czynności prawnych, na podstawie których przenoszą prawo własności przysługujące im do tych składników majątku na osoby trzecie. Kiedy prowadzone przez komornika postępowanie egzekucyjne zmierza do umorzenia z uwagi na bezskuteczność egzekucji, a wierzyciel posiada wiedzę na temat składników majątkowych dłużnika, które na skutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią, zostały wyłączone z jego majątku lub nie weszły do jego majątku, wierzycielowi przysługuje uprawnienie do wniesienia w trybie art. 527 k.c. powództwa przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, o uznanie przedmiotowej czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do niego (tzw. skarga pauliańska).

 Czynność prawna zostanie uznana przez sąd za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeżeli omawiane powództwo zostanie wniesione przed upływem pięciu lat od daty dokonania przedmiotowej czynności.

Kolejną przesłanką warunkującą skuteczność wniesienia skargi pauliańskiej jest wykazanie przez wierzyciela, że czynność prawna została dokonana przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, co ma miejsce wówczas, gdy wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

Ponadto należy wykazać, iż osoba trzecia będąca stroną czynności prawnej uzyskała korzyść majątkową, jak również, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia w chwili dokonywania czynności o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Omawianej przesłanki wierzyciel nie musi wykazywać, jeśli w zaistniałym stanie faktycznym ma zastosowanie jedno z dwóch domniemań prawnych. Mianowicie jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

W przypadku zawarcia przez dłużnika umowy o charakterze bezpłatnym wierzyciel zwolniony jest z obowiązku wykazywania, że wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i casino online nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy przypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Wierzycielowi dużo trudniej jest wnieść skutecznie skargę pauliańską, kiedy jego wierzytelność powstała po dniu dokonania przez dłużnika czynności prawnej. W tym przypadku wierzyciel wnosząc pozew o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną wobec niego zobowiązany jest do wykazania, iż dłużnik pokies online dokonując czynności prawnej działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Ponadto jeżeli osoba trzecia dokonując czynności z dłużnikiem uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

W przypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić z powództwem bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Jeżeli brak jest podstaw do wystąpienia bezpośrednio do osoby na rzecz, której rozporządzenie nastąpiło, gdyż wierzyciel nie jest w stanie wykazać, iż osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, wierzyciel może wystąpić z powództwem przeciwko osobie trzeciej, która dokonała czynności prawnej z dłużnikiem, a następnie dokonała kolejnego rozporządzenia tą rzeczą. Po uzyskaniu wyroku uznającego za bezskuteczną wobec wierzyciela dokonaną czynność wierzyciel jest uprawniony do wniesienia powództwa o zapłatę kwoty wierzytelności głównej wraz z należnościami ubocznymi tj. odsetkami, kosztami procesu oraz egzekucji przeciwko tej osobie trzeciej. Przedmiotowy pozew będzie zasadny, gdyż przedmiot, który na podstawie czynności prawnej, która została uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela, wyszedł już z majątku osoby trzeciej i prowadzenie egzekucji przez wierzyciela z tego przedmiotu nie jest możliwe. Po uzyskaniu wyroku zasądzającego zapłatę przez osobę trzecią na rzecz wierzyciela dochodzonej przez niego wierzytelności, wierzyciel uprawniony będzie do prowadzenia egzekucji przeciwko tej osobie trzeciej z całego jej majątku osobistego. Wierzyciel uprawniony jest do popierania w jednym pozwie zarówno powództwa o zapłatę, jak również powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Wówczas sąd w jednym wyroku rozstrzygnie o zasadności przedmiotowych żądaniach, co pozwoli wierzycielowi niezwłocznie po uprawomocnieniu się przedmiotowego orzeczenia wszcząć postępowanie egzekucyjne przeciwko osobie trzeciej.         

Należy podkreślić, iż wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika z osobą trzecią została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika i weszły do majątku osoby trzeciej albo nie weszły do majątku dłużnika.

Ponadto osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.

Konkludując, niewątpliwie instytucja skargi pauliańskiej ma na celu ochronę interesów wierzyciela. Dużo łatwiej jest jednak uzyskać wierzycielowi wyrok uwzględniający powództwo, gdy zaskarża czynność prawną dokonaną nieodpłatnie. W takiej sytuacji chroniony jest domniemaniami prawnymi omówionymi powyżej. Powództwo, które zaskarża dokonanie przez wierzyciela czynności prawnej nieodpłatnej zostanie oddalone tylko wówczas jeżeli pozwana osoba trzecia podważy domniemanie, które chroni wierzyciela co w praktyce jest mocno utrudnione. W przypadku dokonania przez dłużnika z osobą trzecią czynności prawnej odpłatnej ciężar dowodu zostaje przerzucony na wierzyciela, który musi wykazać przed sądem, iż osoba trzecia w chwili dokonania czynności wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jeszcze trudniejsze zadanie czeka wierzyciela, który żąda uznania za bezskuteczną wobec niego czynności prawnej dokonanej przez dłużnika przed powstaniem wierzytelności, gdyż będzie zobowiązany do wykazania, iż dłużnik dokonując czynności prawnej działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała. W praktyce jest to trudne zadanie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *