Klauzula prolongacyjna w prawie ubezpieczeń

W dniu 11 lutego 2012 r. weszły w życie przepisy zmieniające ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zwanej dalej: „Ustawą”. Trudności interpretacyjne nowych przepisów sprawiają, że nowelizacja ustawy to wyzwanie nie tylko dla samych ubezpieczycieli, ale również dla prawników.

Problemy z wykładnią istnieją miedzy innymi na tle tzw. klauzuli prolongacyjnej po przeniesieniu prawa własności pojazdu na nowego właściciela. Klauzula służy generalnie zapewnieniu nieprzerwanej ochrony ubezpieczeniowej. Ustawodawca dał jej wyraz w art. 28 ust. 1 Ustawy, zgodnie z którym:

Jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy (…)

Z kolei, znowelizowany art. 31 ust 1 Ustawy stanowi, że:

W razie przejścia lub przeniesienia prawa własności pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na posiadacza pojazdu, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, przechodzą prawa i obowiązki poprzedniego posiadacza wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia OC ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że posiadacz, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, wypowie ją na piśmie. W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC, ulega ona rozwiązaniu z dniem jej wypowiedzenia. Przepisów art. 28 nie stosuje się.

Jednocześnie, w ustawie nowelizującej ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ustawodawca nie wskazuje precyzyjnych norm intertemporalnych.

Kiedy zatem klauzula prolongacyjna znajdzie zastosowanie, a kiedy nie?

Załóżmy, że umowa ubezpieczenia OC zawarta została z okresem odpowiedzialności od dnia 3 czerwca 2011 r. do dnia 2 czerwca 2012 r., przy czym:

a) sprzedaż pojazdu nastąpiła w dniu 5 stycznia 2012 r. (zatem pod rządami starej ustawy), a nabywca pojazdu nie wypowiedział umowy „zbywcy”

– czy w tej sytuacji w dniu 3 czerwca 2012 r. umowa ubezpieczenia wznowi się automatycznie, czy też nie ?

W przedstawionym powyżej stanie faktycznym klauzula prolongacyjna będzie miała zastosowanie. Mechanizm „wznowienia umowy” jest bowiem jednym z elementów kształtujących treść stosunku prawnego ubezpieczenia. Stosunek ten powstał w trakcie obowiązywania konkretnych norm, które kształtują (dopełniają) ogół praw i obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia. Zmiana ustawy nie może zmieniać ukształtowanego już stosunku z mocą wsteczną.

Jednakże po „wznowieniu” tej umowy należy stosować już przepisy ustawy nowej. Jest bowiem bezsprzeczne zarówno w literaturze jak i orzecznictwie, że „wznowienie” umowy ubezpieczenia, jest w sensie prawnym zawarciem kolejnej, nowej umowy na takich samych warunkach. Z tego należy więc wywodzić, że do nowej umowy z okresem obowiązywania od dnia 3 czerwca 2012 r., należy stosować przepisy ustawy w kształcie po nowelizacji.

b) sprzedaż pojazdu nastąpiła 3.03.2012 r. (pod rządami nowej ustawy), nowy właściciel nie wypowiedział umowy „zbywcy”

– czy 3 czerwca 2012 r. umowa również wznosi się automatycznie ?

Podobnie i w tym przykładzie, umowa ubezpieczenia wznowi się automatycznie. Przemawiają za tym te same argumenty.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *